كلام امیر كلام

انسان، موجودی است كه به لحاظ‌ ظرفیت و استعداد رشد و تعالی، نامحدود است و در هر مرحله‌ای از كمال و رشد قرار داشته باشد، بازهم راه پیشرفت بیشتر او باز است. به همین جهت تلاش انسان برای رفع كاستی‌ها، كاهش مشكلات، جبران سستی‌ها، فراتر رفتن از وضع موجود و حركت به سوی وضعیتی بهتر، در بُعد فردی و اجتماعی، حركتی است مستمر و پایان ناپذیر. از دیدگاه اسلام، هیچ نقطه پایانی برای حركت رو به كمال انسان، وجود ندارد و ظرفیت بی‌انتهای انسان، فرصت حركت مستمر تكاملی را برای او فراهم ساخته است. این تلاش مستمر نه تنها برای انسان امكان پذیر است، كه برای یك‌ مومن حقیقی، وظیفه و تكلیفی واجب، تلقی می‌شود. انبیاء بزرگ الهی، هدفی جز اصلاح در هرحدّی كه می‌توانستند، نداشته‌اند و پیروان آنان به دنبال حركت انبیاء همین وظیفه را برعهده دارند.

اما نقطه شروع اصلاح، اصلاح خویشتن است. اصلاح خود در فكر و عمل، اولین وظیفه مهم هر كسی است كه باید بدان بپردازد. از نظر حضرت علی علیه‌السلام، ناتوان ترین مردم، كسی است كه از اصلاح خود ناتوان باشد. برای اصلاح جامعه، باید ازخود آغاز كنیم. وقتی تك ‌تك‌ افراد جامعه در درون خود تحول و تغییر مثبتی ایجاد كرده باشند، همه جامعه نیز تحول مثبتی می‌یابد. بنابراین كسی كه درصدد اصلاح دیگران است، نمی‌تواند از خود غافل باشد و به اصلاح مستمر خود نیاندیشد. برای اصلاح واقعی جامعه، خودِ مصلحان باید صالح باشند، آیا كسی كه خود از دانش و علم بی‌بهره است می‌تواند آموزگار دیگران باشد؟ هرگز! به همین ترتیب كسی كه درصدد اصلاح خود نباشد، نمی‌تواند نقش اصلاحی برای دیگران ایفا نماید.

وظیفه ما است كه درصدد رفع عیوب خویش برآئیم، آنگاه در اندیشه اصلاح دیگران هم باشیم. البته نباید به بهانه اصلاح خویش، در انجام وظیفه اصلاحی برای جامعه، سستی كنیم، بلكه تاكید بر این نكته است كه از خود و اصلاح خود غافل نشویم و همه همتمان را صرف‌ اصلاح دیگران نكنیم. بدانیم كه هر چه در اصلاح خویش به توفیق‌ بالاتری دست یابیم، تلاشمان برای اصلاح دیگران هم موثرتر و مفیدتر خواهد بود. 

ذوعلم، علی، کتاب چهل گام، با اندکی تصرف